كتابنما / Book-Rewiew Bibliography

معرّفي و نقد كتاب

گاهى به آسمان نگاه كن

اخترشناسى و نجوم كه از قديمى ترين دانش هاى بشرى است، علم بررسى اجرام آسمانى و پديده هاى خارج از جو زمين همانند ستارگان، سياره ها، دنباله دارها و كهكشان ها است. در اين علم چگونگى تشكيل و گسترش جهان، تكامل و خواص فيزيكى و شيميايى اجرام آسمانى و شيوه محاسبه حركت هاى آنان بررسى مى شود. يكى از مهمترين دلايل اهميت رصدهاى نجومى صرفاً به علم نجوم مربوط نمى شود، بلكه با استفاده از اين رصدها مى توان به اطلاعات بسيار مهمى براى اثبات يا نفى بسيارى از نظريه هاى فيزيكى دست يافت. براى مثال يكى از اولين روش هاى تاييد صحت نظريه نسبيت عام، بررسى اطلاعات به دست آمده در جريان خورشيدگرفتگى سال ۱۹۱۹ بود. از طرف ديگر اخترفيزيك نظرى نيز مى تواند تفسيرهاى صحيحى از چگونگى شكل گيرى پديده هاى نجومى ارائه دهد. هر چند اخترشناسى از قديمى ترين دانش ها است و يونانيان باستان (و حتى پيش از آن) فنون و ابزارهاى مناسبى براى رصدهاى پيشرفته در اختيار داشتند، اما بايد در نظر داشت در پيشبرد دانش اخترشناسى، منجمان آماتور نقش برجسته اى داشتند و نجوم يكى از محدود دانش هايى است كه آماتورها هنوز هم مى توانند در آن نقش مهم و تعيين كننده اى داشته باشند، به ويژه در كشف و رصد پديده هاى نجومى. با اين همه بايد بين ستاره شناسى و طالع بينى (ستاره بينى) تفاوت قائل شد. طالع بينان بر اين عقيده اند كه سرنوشت افراد به موقعيت اجرام سماوى در آسمان بستگى دارد. هر چند منشاء ستاره شناسى و ستاره بينى در ابتدا يكى بود، اما امروزه راهشان به كل از يكديگر جدا شده است و مهمترين تفاوت شان آن است كه ستاره شناسى از روش علمى پيروى مى كند.

در تمدن هاى باستانى عمده توجه اخترشناسى معطوف به اين بود كه موقعيت ستارگان و سياره ها را در آسمان به دست آورند. بعدها در نتيجه پژوهش هاى بزرگانى همانند كپلر و نيوتن و پيشرفت مكانيك اجرام سماوى، پيش بينى رياضياتى حركت اجرام آسمانى كه از طريق گرانش با يكديگر بر هم كنش دارند، در كانون توجه اخترشناسى قرار گرفت. اين مكانيك جديد به ويژه براى پيش بينى حركت و موقعيت اجرام منظومه شمسى به كار مى رفت. امروزه ديگر موقعيت و حركت هاى اين اجرام را به آسانى مى توان تعيين كرد و به همين دليل اخترشناسان توجهشان را به درك ماهيت واقعى فيزيكى اجرام آسمانى معطوف كرده اند.
اما در قرن بيستم اخترشناسى به دو حوزه اخترشناسى رصدى و اخترشناسى نظرى تقسيم شد. اخترشناسى رصدى عمدتاً به جمع آورى اطلاعات مى پردازد و توجهش معطوف ساخت و نگهدارى ابزارهايى براى رصد و پردازش نتايج است. اما اخترشناسى نظرى عمدتاً براى بررسى نتايج قابل استنتاج از داده هاى رصدى و ارائه مدل هاى گوناگون براى توجيه آنها يا استفاده از كامپيوتر براى تجزيه و تحليل مدل ها است. عمده اطلاعات قابل استفاده در اخترشناسى نيز از آشكارسازى و تحليل نور و ساير تابش هاى الكترومغناطيسى كه از آسمان مى رسد، به دست مى آيد. به ساير پرتوهاى كيهانى نيز بسيار توجه مى شود؛ از جمله هم اكنون آزمايش هاى بسيارى انجام مى شود تا بتوان امواج گرانشى را در آينده اى نزديك آشكارسازى كرد.
برحسب اينكه منابع اطلاعات اوليه اخترشناسى در چه محدوده طيفى قرار داشته باشد، مى توان آن را به اخترشناسى مرئى و زير قرمز، راديو اخترشناسى و اخترشناسى انرژى زياد (مثل اخترشناسى پرتوايكس و پرتو گاما) تقسيم بندى كرد. با اين همه اخترشناسى يك رشته صرفاً علمى نيست كه دانشمندان به آن مى پردازند يا سرگرمى جذابى كه آماتورها را به خود مشغول ساخته است، بلكه در بسيارى موارد اطلاع مقدماتى از آن براى همه ما ضرورى و در عين حال جذاب است. يكى از مواردى كه اطلاع از پديده هاى نجومى را براى ما ضرورى مى سازد نقشى است كه در زندگى روزمره ما دارند. براى مثال بسيارى از فرهنگ ها از ماه و تشكيل اهله در تنظيم تقويم خود استفاده مى كردند.
هنگامى كه ماه به دور زمين حركت مى كند، شكل ظاهرى آن تغيير مى كند. ماه در ابتداى دوره به شكل هلال ديده مى شود؛ پس از چند روز به تربيع مى رسد، يعنى در اين هنگام ماه يك چهارم مسير خود را پيموده است.
هنگامى كه تمام سطح ماه روشن باشد، به اين معنى است كه ماه نصف مدار خود را پيموده است، كه در اين حالت به آن ماه كامل يا بدر مى گويند. پس از بدر، اين مرحله ها معكوس طى مى شود تا يك بار ديگر به ماه نو برسيم. به فاصله بين دو ماه نو متوالى دوره تناوب هلالى گفته مى شود و به طور ميانگين ۵۳/۲۹ روز است كه طول متوسط يك ماه قمرى است. نكته اى كه بايد توجه داشت آن است كه رويت هلال ماه، جداى از جنبه علمى و نجومى، براى مسلمانان از جنبه اى ديگر بسيار اهميت دارد. از آنجايى كه در سه ماه رمضان، شوال و ذيحجه اعمال مذهبى خاصى انجام مى شود، رويت هلال و تشخيص آغاز ماه بسيار اهميت مى يابد. در تقويم قمرى اگر هلال ماه در شامگاه بيست و نهم رويت شود، آن ماه به پايان رسيده است و فردا روز اول ماه بعد است، ولى اگر هلال ماه در شامگاه روز بيست ونهم رويت نشد، ماه سى روزه است. شايد براى شما هم اين پرسش پيش آمده باشد كه چرا در تقويم هجرى قمرى اختلاف هايى وجود دارد و چرا همه در مورد اتمام يك ماه و آغاز ماه بعد اتفاق نظر ندارند.
ميزان دانش نجومى، خطاهاى انسانى و نظرات فقهى از جمله عواملى است كه در تنظيم تقويم تاثيرگذار است و باعث مى شود، همه در مورد پايان يك ماه يا آغاز ماه بعد، هم عقيده نباشند. اگرچه امروزه دانش نجومى ما بسيار پيشرفت كرده است و نرم افزارهاى نجومى مختلف محاسبه موقعيت و مشخصات ماه را ممكن ساخته است، باز هم اختلاف نظرها همچنان باقى است. يكى از دلايل بروز اين مشكل آن است كه رويت، فرآيندى وابسته به انسان است كه با توجه به افراد و شرايط مختلف، متغير است و بنابراين ممكن است پيش بينى ها با واقعيت هماهنگى نداشته باشد. از طرف ديگر معيارهاى رويت هلال متفاوت است و در نتيجه اختلاف فتوا به وجود مى آيد.
با توجه به همين گستردگى موضوع هاى قابل بررسى در اخترشناسى و هيجان انگيز بودن اين حوزه، چندان هم عجيب نيست كه هر روزه بر تعداد علاقه مندان به نجوم و اخترشناسى رصدى افزوده مى شود. در عين حال كتاب هاى نجومى بخش عمده از كتاب هاى علمى را به خود اختصاص داده است. يكى از كتاب هاى قابل توجهى كه به تازگى وارد بازار نشر شده است «گاهشمار نجومى سال ۱۳۸۵» نام دارد و به نوعى راهنماى رصد منجمان آماتور محسوب مى شود.
اين كتاب در ۹ فصل تنظيم شده است و با «چشم انداز نجومى سال ۸۵» آغاز مى شود. اين فصل مهمترين رويدادهاى سال را به تفكيك هر ماه با ذكر تاريخ و زمان و ملاحظاتى مختصر بيان كرده است و با نگاهى گذرا مى توان به مهمترين پديده هاى نجومى سال جارى پى برد. فصل هاى بعدى خسوف و كسوف، سيارات، سيارك ها، دنباله دارها، هلال ماه، بارش هاى شهابى و اختفاى ستارگان متغير نام دارد. هر فصل شرح نسبتاً مفصلى از موضوع مورد بررسى را ارائه مى كند و در پايان فصل جدول و راهنماهايى براى بررسى پديده موردنظر چاپ شده است كه مى تواند آماتورها را براى رصد و شناخت پديده هايى كه در طول سال روى مى دهند يارى دهد. با اين همه شايد اين كتاب براى كسانى كه پيش از اين اصلاً تجربه رصدى ندارند، چندان هم مفيد نباشد، به همين دليل در پايان كتاب چند منبع ذكر شده است تا علاقه مندان براى مطالعه بيشتر به آنها مراجعه كنند. واژه نامه انگليسى- فارسى گاهشمار كه با شرح مختصرى از هر واژه همراه است، پايان بخش اين تقويم نجومى است. شما نيز مى توانيد با خواندن اين كتاب شيفته زيبايى هاى آسمان شب شويد.

منبع : http://www.sharghnewspaper.ir/850218/html/vk4.htm

+ نوشته شده در چهارشنبه بیستم اردیبهشت 1385ساعت 2:55 توسط ح.م.سروستاني |

• قرن بيستم از نگاه داروين

What Makes Biology Unique?

چه چيزى زيست شناسى را بى همتا مى سازد؟؛ ملاحظاتى درباره خودمختارى يك رشته علمى / نوشته ارنست ماير/ انتشارات دانشگاه كمبريج (۲۰۰۴)/ ۲۴۶ صفحه (جلد ضخيم)/ ۳۰ دلار/ قيمت نمايشگاه: ۱۶۶۲۵۰ريال
اين كتاب گرچه نخستين كتاب قرن دوم ارنست ماير (Mayr .E)، برجسته ترين زيست شناس تكاملى قرن بيستم است، در عين حال بيست و پنجمين و آخرين كتاب او نيز به شمار مى آيد. ماير كه در سال ۱۹۰۴ و در آلمان به دنيا آمد دو سال پيش و چند ماهى پس از جشن تولد صدسالگى اش درگذشت. ماير از چهره هاى اصلى تلفيق تكاملى دهه هاى ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ يا نوداروينيسم و استاد ممتاز دانشگاه هاروارد بود. او «داروين قرن بيستم» لقب گرفته و در فهرست صد دانشمند برتر تاريخ علم جاى دارد. آخرين انديشه هاى ماير درباره تاريخ انديشه تكاملى، انتقاد از مواضع فلسفه علم در مورد زيست شناسى و اظهارنظرهايى درباره پيشرفت هاى عمده در نظريه تكامل، در اين كتاب گرد آمده اند. او در آخرين گفت وگوى پيش از مرگش گفته بود كه اگر فرصت داشته باشد يكى دو كتاب نيمه تمام را به پايان خواهد رساند اما بعيد مى داند. ظاهراً اين بار هم درست حدس زده بود. اين كتاب مجموعه اى از ۱۲ مقاله جديد و تجديدنظر شده است كه در مجموع نشان مى دهند زيست شناسى علمى خودمختار است نه شاخه اى از علوم فيزيكى و چرا جانداران صرفاً ماشين هايى ابرپيچيده نيستند. نثر ماير كاملاً روشن است و هيچ ابهامى در ديدگاه هاى او به زيست شناسى ديده نمى شود، وى نزديك به نيم قرن در حوزه هاى پرنده شناسى، سيستماتيك، تكامل، تاريخ و فلسفه زيست شناسى مرجع بوده و بدون آگاهى از نظرات او بسيارى از دريچه ها بسته و بسيارى از راه ها بن بست خواهند شد.
• آغاز و انجام جهان

On the shores of the unknown
بر ساحل ناشناخته ها: تاريخچه جهان / نوشته جوزف سيلك/ انتشارات دانشگاه كمبريج (۲۰۰۵)/ ۲۵۴ صفحه (جلد ضخيم)/ ۳۵ دلار
جوزف سيلك اخترشناس حكايت جهان از لحظه آغاز آن تا سرنوشت پايانى اش را در اين كتاب بررسى مى كند. وى در اين كتاب نشان مى دهد كه چگونه كيهان شناسان از فسيل ها و باقى مانده هاى حاصل از گذشته هاى دور استفاده مى كنند و در مورد تولد، تكامل و آينده جهان نظريه مى سازند. اين كتاب به توصيف ستارگان، كهكشان ها، ماده تاريك و انرژى تاريك مى پردازد و در چند فصل متوالى چگونگى تكامل جهان از اولين لحظه هاى پس از انفجار بزرگ را توضيح مى دهد. اين كتاب توضيح مى دهد كه چگونه فيزيكدانان از نظريه هاى مربوط به ذرات زير اتمى استفاده مى كنند و اولين لحظه هاى پس از انفجار بزرگ را شبيه سازى مى كنند و چگونه اخترشناسان از نقشه هاى اعماق استفاده مى كنند تا چگونگى شكل گيرى كهكشان هاى دوردست را دريابند. يكى ديگر از بخش هاى مهم كتاب بررسى تلاش دانشمندان براى شناخت ماده تاريك و انرژى تاريك است كه براى درك سرنوشت پايانى جهان الزامى است. مولف كتاب استاد اخترشناسى و رئيس گروه اخترفيزيك دانشگاه آكسفورد است.
•آيا پلوتون سياره است؟
Solar system Evolution

تكامل منظومه شمسى/ نوشته استوارت راس تيلور/ انتشارات دانشگاه كمبريج/ ۴۸۴ صفحه (جلد ضخيم)/ ۱۰۰ دلار
اين ويرايش جديد كتاب كه كاملاً از نو نگارش شده است، با چشم انداز تاريخى مكان منظومه شمسى در جهان آغاز مى شود با استفاده از شواهد مربوط به شهاب سنگ ها چگونگى تشكيل سياره ها بررسى شده است و ساختار سياره هاى عظيم بر حسب اطلاعاتى كه از كشف سياره هاى عظيم فراخورشيدى حاصل شده تشريح شده است. بقيه فصل ها هم به موضوع هاى مربوط به منظومه شمسى از جمله قمرها، دنباله دارها و سيارك ها اختصاص دارد. آيا براى شما هم اين پرسش پيش آمده است كه آيا پلوتون سياره محسوب مى شود يا خير و چرا؟ پاسخ اين پرسش نيز فصلى از اين كتاب را به خود اختصاص داده است. يكى از موضوعاتى كه كتاب به بررسى آن پرداخته دلايل اختلاف زياد بين زمين و زهره است. اين كتاب در ۱۵ فصل تنظيم شده است و تاريخچه شناخت منظومه شمسى، جهان، ستارگان، سحابى خورشيدى، تركيب و تكامل شيميايى سحابى خورشيدى، شواهدى از شهاب سنگ ها، قمرها و حلقه ها، ماه و نقش برخوردها عنوان چند فصل آن است.

ماخذ : http://www.sharghnewspaper.com/850213/html/vk4.htm

+ نوشته شده در پنجشنبه چهاردهم اردیبهشت 1385ساعت 0:26 توسط ح.م.سروستاني |

درباره دكتر حسين عمادى و انتشارات آبزيان

تنفس زير آب

كاوه فيض اللهى

اواخر دهه شصت در يك كتابفروشى كه كتاب هاى دست دوم مى فروخت با مجله اى در قطع كوچك و ۶۸ صفحه روبه رو شدم كه عنوان «آبزيان» را برخود داشت. از آن اتفاق هاى عجيب بود؛ شش جلد مجله «طبيعت، دانش و تكنولوژى» با موضوعى نه چندان عمومى و فراگير و آن هم مربوط به سال هاى ۶۳ و ۶۴ . در شماره ششم تهديدى از قطع انتشار به چشم نمى خورد. مطالب مجله فوق العاده جذاب و بى نظير بودند: ماهى طلايى، دزدان دريايى، ماژلان، وايكينگ ها و قايق هاى اژدهاسر، نهنگ هاى قاتل، غواصى، ميگوى آب شيرين، ماهى سفيد، سوف، تون و... با دوازده صفحه گلاسه رنگى. ظاهراً قرار نبود چيزى ادامه داشته باشد تا آنكه در خرداد ۱۳۷۰ بار ديگر مجله آبزيان اين بار در قطع بزرگ و حاشيه سياه اما همان لوگوى سابق روى دكه هاى مطبوعاتى ظاهر شد.
صاحب امتياز، مديرمسئول و سردبير مجله دكتر حسين عمادى در نخستين شماره مجله در بهمن ماه سال ۱۳۶۳ در سرمقاله مى نويسد: «پانزده سال پيش وقتى در كتابخانه عظيم دانشگاهى كه در آن درس مى خواندم دنبال مطلبى مى گشتم، در كمال تعجب به مجله اى علمى در زمينه ماهى و آبزيان برخورد كردم كه ۴۰ سال از عمر آن مى گذشت و هرماهه در هندوستان چاپ مى شد. در آن موقع مجله را كه امروز ۵۵ساله است [و اكنون ۷۷ساله] ورق زدم و تاسف خوردم كه چرا ما كه بيش از ۲۵۰۰ كيلومتر مرز آبى داريم و اين همه امكانات، هرگز به فكر انتشار مجله اى در زمينه آبزيان نيفتاده ايم.» هدف مجله از همان ابتدا آن بود كه مطالب علمى ساده و درخور استفاده عموم عرضه شود و هر چيزى كه به نوعى ارتباط با آب و آبزيان مى يابد را پوشش دهد.
دكتر عمادى در شماره هفتم دليل نزديك به شش سال غيبت آبزيان را هزينه هاى زياد و عدم اعتماد به آينده عنوان و اظهار اميدوارى مى كند كه با كمك شيلات اين دفعه انتشار مجله متوقف نشود. در دهه ۱۳۷۰ مجله آبزيان در ميان مخاطبان خود طرفداران بسيارى داشت و بسيارى از مطالب آن هنوز در تحقيقات كلاسى دانشجويان مورد استفاده قرار مى گيرد. اما متاسفانه چند سال پيش مجله پس از هشتاد و چند شماره دوباره متوقف شد.
بار سوم هم كاملاً به طور اتفاقى در كتابفروشى سپهر در خيابان انقلاب با كتابى تحت عنوان «شگفتى هاى جهان آبزيان» روبه رو شدم در سيصد صفحه و با قيمت سه هزار تومان نوشته دكتر حسين عمادى. عجيب ترين چيز در مورد كتاب آن بود كه توسط انتشارات آبزيان به چاپ رسيده است. انتشار كتاب بهانه اى شد براى گفت وگو با ايشان كه در دفتر انتشارات آبزيان در خيابان خواجه عبدالله انصارى تهران صورت گرفت.
حسين عمادى در سال ۱۳۲۲ در بروجرد به دنيا آمد. نخستين كتابش را در هفده سالگى و در دوره دبيرستان نوشته است با عنوان «تاثير تربيت خانواده» كه در سال ۱۳۳۹ توسط مطبوعاتى عطايى به چاپ رسيد. با خنده مى گويد كه هيچ ربطى به شيلات و آبزيان ندارد و ابتدا بيشتر به روانشناسى علاقه مند بوده است. در سال ۱۳۴۴ از دانشگاه تهران ليسانس زيست شناسى گرفت، به سربازى رفت و در تحقيقات شيلات شمال در بندرانزلى مشغول به كار شد. «در آن زمان تعداد پرسنل علمى شيلات در مجموع به تعداد انگشتان يك دست نمى رسيد. غير از مهندس فرهاد فريدپاك كه ماهى شناس بودند يك نفر شيمى خوانده بود و ديگرى دكتراى دامپزشكى داشت.»
دكتر حسين عمادى نخستين دكتر شيلات در ايران است. وى پس از هفت سال تحصيل در سال ۱۳۵۴ از دانشگاه ايالتى اورگون دكتراى «شيلات و حيات وحش» گرفت. اما كارهايش اختصاص به موضوع شيلات دارد. عنوان تز عمادى در دوره فوق ليسانس «ناهنجارى هاى زرده در ماهى آزاد اقيانوس آرام» و در دوره دكترا «اثرات محيط زيست روى رشد و نمو و مرگ و مير خرچنگ دراز آب شيرين» است.
دكتر عمادى روش جديدى در عمل آورى خاويار با كمك براكس و اسيد بوريك ابداع كرده و در مورد وضعيت ماهى سفيد درياى خزر مقاله مشهورى دارد كه توسط آكادمى علوم شوروى به روسى و سپس توسط شيلات آمريكا به انگليسى ترجمه شده است. وى پس از بازگشت چند ماهى قائم مقام سازمان تحقيقات شيلات ايران بود و سپس به رياست سازمان تحقيقات منسوب شد. مى گويد «مسئوليت كلى آب هاى درياى خزر تمامى رودخانه هاى شمال، آب بندان ها و آب هاى داخلى كشور از نظر بررسى با ما بود. در چند سال اول تعدادى از منابع از نظر امكان پرورش ماهيان آب شيرين بررسى و چندين پروژه از جمله پرورش ماهى در استان هايى مانند خوزستان و سيستان و بلوچستان ارائه شد.»

پس از اجراى طرح هاى عمرانى شيلات شمال به رياست بخش هاى تحقيقات و تكثير و پرورش منسوب شد كه در آن زمان درهم ادغام شده بودند. پس از انقلاب به تهران آمد و از طرف دكتر ايزدى وزير وقت كشاورزى مديرعاملى شيلات به وى پيشنهاد شد.
«به دليل مشكلاتى كه بود نپذيرفتم اما عضو هيات مديره شدم. پس از آن نيز به عنوان معاون توليد و بهره بردارى مشغول به كار شدم.» در سال ۱۳۷۶ دانشكده علوم و فنون دريايى دانشگاه آزاد واحد تهران شمال براى تاسيس نيازمند چند هيات علمى تمام وقت بود. دكتر عمادى پس از ۳۳ سال كار در شيلات بازنشسته شد و به آنجا پيوست. اين در حالى است كه وى از سال ۱۳۵۵ به كار تدريس اشتغال دارد و تاكنون در دانشگاه هاى تهران، شهيد چمران اهواز، تربيت مدرس، آزاد لاهيجان و كيش تدريس كرده و هم اكنون عضو تمام وقت دانشگاه آزاد واحد تهران شمال است.
دكتر عمادى از ابتدا نسبت به انتشار كتاب هاى مورد نياز اهتمام ويژه اى داشته و هرگز كار ترجمه، تاليف و نشر را رها نكرده است. مى گويد: «در سطح كشور پتانسيل خوبى براى پرورش آبزيان وجود داشت اما اطلاعات لازم در دست نبود. كتاب «راهنماى كشت توام انواع ماهى كپورچينى» در سال ۵۸ انتشار يافت و به سرعت به چاپ چندم رسيد. كتاب «تكثير و پرورش ماهى قزل آلا و آزاد» پس از آن ترجمه شد و اكنون به چاپ هفتم رسيده است. قزل آلا اكنون پرطرفدارترين ماهى پرورشى در ايران است اما «در آن زمان فقط دو كارگاه يكى در جاجرود و ديگرى در ماهى سراى كرج وجود داشت كه در مجموع سالى ۲۰۰ تا ۲۵۰ تن توليد مى كرد اما هيچ كتابى در اين زمينه نبود.»
با تعطيل شدن دانشگاه توجه دكتر عمادى به آكواريوم و تكثير و پرورش ماهيان زينتى جلب شد. وى در اين زمينه كتاب هاى «بيمارى هاى ماهيان آكواريومى و معالجه آنها در منزل»، «آكواريوم ماهى هاى آب شيرين»، «طراحى و تزئين آكواريوم»، «راهنماى تشخيص نر و ماده در ماهى هاى آكواريومى» و «آكواريوم ماهى هاى دريايى» را به چاپ رساند. وى يكى از دلايل مصرف ناچيز آبزيان در ايران را عدم آشنايى با شيوه هاى صحيح طبخ و شناخت ماهى سالم و تشخيص كيفيت آن مى داند. خانواده دكتر عمادى بيش از ۵۰ درصد از گوشت مصرفى خود را از آبزيان تامين مى كنند. وى در زمينه طبخ انواع ماهى و ميگو كتابى نفيس به چاپ رسانده و كتابى همراه تحت عنوان راهنماى خريد زير چاپ دارد كه با كمك پريسا قاسمى تهيه شده است.
دكتر عمادى اكنون بيش از ده عنوان كتاب در حال آماده سازى براى چاپ دارد. ترديدى نيست كه نگرش ايرانيان ظرف دو دهه گذشته نسبت به آبزيان به كلى تغيير كرده است و گوشت دريايى جاى واقعى اش را سر سفره هاى ما پيدا مى كند. نقش دكتر عمادى در اين تغيير فرهنگ تا چه اندازه تاثير گذار بوده است؟ واقعاً يك نفر به تنهايى چقدر مى تواند فرهنگ ساز باشد؟ آنچه واضح است اينكه حسين عمادى زير آب جايگاهى اختصاصى براى تنفس خويش و ديگران ساخته است.

ماخذ : http://www.sharghnewspaper.com/850213/html/vk4.htm

+ نوشته شده در چهارشنبه سیزدهم اردیبهشت 1385ساعت 23:29 توسط ح.م.سروستاني |

دايره المعارف خورشيد ، كمبريج

The Cambridge Encyclopedia of The Sun

خورشيد مهم ترين منبع انرژي بخش زمين است . سوخت هاي هيدروكربني شكل فسيل شده‌ي نيروي خورشيدي هستند. اين انرژي ميليون ها سال پيش از خورشيد گرفته و در زمين ذخيره شده است. سياره ي زمين در منظومه ي شمسي در فاصله‌اي مطلوب با خورشيد حركت مي كند، در حالي كه ساير سيارات يا به خاطر دوري از خورشيد منجمد شده اند يا به علت نزديكي بيش از حد به آن در حال اشتعال هستند. خورشيد حرارت مطلوبي به زمين مي رساند تا بيشتر منابع آبي را به صورت مايع در دسترس انسان قرار دهد. ما انسان ها بيش از هر شييء آسماني ديگر، به خورشيد زندگي بخش وابسته ايم.

در كمتر از يك دهه، سه فضاپيماي مدرن، اطلاعات بسيار مهم و جديدي در مورد خورشيد به دست آورده اند. تجهيزات و ابزارهاي جديد، نگاه خيره ي انسان را به فراسوي اجرام قابل رويت، از امواج راديويي به اشعه هاي گاما گسترش داده اند.

خورشيد به طور دائم زير نظر و مشاهده ي دقيق متخصصين قرار دارد و هر اختلاف جزئي و تغييرات رفتاري آن، توسط آخرين فن آوري هاي قرن ثبت مي شود.

« دايره المعارف خورشيد كمبريج»، راهنماي كامل و جديد اين آتش حيات، يعني نزديك ترين ستاره ي ما است. در اين دايره المعارف اطلاعات جامعي از جديدترين اكتشافات ارائه مي شود. (‌مانند مشاهدات نئوترينو - ذره ي ابتدايي و بدون بار الكتريكي- كه ممكن است علم فيزيك را به طور كامل تغيير دهد).

توضيحي از كاربرد امواج صدا، مشاهده ي عميق مناطق داخلي خورشيد، و اندازه گيري درجه حرارت خورشيد تا عوامل واكنش اتمي مركزي، و تهديدهاي بالقوه‌ي مناطق بيروني خورشيد براي زمين در اين كتاب راهنما مورد بحث و بررسي قرار مي گيرد.

اين كتاب مرجع با كتابشناسي كامل، و فهرستي از سايت هاي اينترنتي مرتبط با موضوع، و فهرست لغات و اصطلاحات ( تا آن حد كامل است كه مي تواند به عنوان واژه نامه ي تخصصي خورشيد به كار رود) غني شده است.

نويسنده ي كتاب پروفسور كنت لانگ (Kenneth R. Lang) استاد رشته ي ستاره شناسي دانشگاه تافتس، براي انجام تحقيقات خود در مورد خورشيد از يك تلسكوپ بسيار بزرگ با اشعه ي راديويي و دستگاه هاي فضا پيماي مدرن (مانند Yohkoh , Soho) استفاده مي كند. او نويسنده‌اي مشهور است كه 9 كتاب (كه به ده زبان مختلف ترجمه شده اند) و 150 مقاله ي تخصصي در اين زمينه منتشر كرده است. از جمله كتاب هاي لانگ مي توان از: « فيزيك نجومي» نام برد كه در سه نوبت در سال 1999 تجديد چاپ شد. كتاب مشهور « خورشيد، زمين و آسمان» و نيز كتاب « سرگردانان فضا» ( كه در 1994 برنده ي جايزه شد) از ديگر كتاب هاي اين نويسنده هستند.

كتاب حاضر، منبعي اساسي و به روز در زمينه ي خورشيد از مواد اوليه تا مفاهيم جزئي آن محسوب مي شود. اين كتاب به سبكي فشرده ، مختصر و مفيد، روشن و يكپارچه ( بدون اضافه كردن مواد خاص غير ضروري يا نوشته‌هاي متنوع نويسندگان چندگانه) تهيه شده است. حقايق و اطلاعات ضروري براي همه ي ستاره‌شناسان و تمام علاقمندان به مسائل علمي مربوط به خورشيد در اين كتاب گردآورده شده است . زبان ، سبك، ايده ها و تصاوير فراوان كتاب خوانندگان معمولي و نيز حرفه اي را جلب مي كند. ارائه ي اطلاعات مشابه يا تكراري به حداقل رسيده است. اطلاعات بسيار جزئي و تخصصي در كادرهايي ارائه شده اند، كه خواننده ي غير حرفه اي مي تواند از خواندن آن صرف نظر و موضوع اصلي را دنبال كند. جدول هاي اطلاعاتي كامل كننده ي متن و شامل اطلاعاتي در زمينه ي خورشيد گرفتگي، اطلاعات اوليه ي فيزيكي خورشيد، و رصد خانه هاي بزرگ خورشيدي هستند.

تصاوير و عكس هاي تمام رنگي در سراسر كتاب به درك هر چه بيشتر اين اطلاعات كمك مي‌كنند. متن كتاب به صورت موضوعي سازمان دهي شده است. چند فصل به خصوصيات خورشيد به عنوان ستاره و جايگاه مكاني آن در كهكشان و كل هستي اختصاص دارد. فصل هايي از كتاب در زمينه ي علم داخلي خورشيد و بخش هاي قابل رويت و دلايل درخشش آن بحث مي كنند. اين اثر همچنين شعله هاي خورشيدي، بادهاي خورشيدي، و تاثير آن بر زمين را تحت پوشش قرار مي دهد.

اين دايره المعارف تك جلدي و داراي يك نويسنده، براي تمام كساني كه به اطلاعاتي در تمام جنبه هاي ستاره‌شناسي فيزيك نجومي، يا ارتباطات خورشيدي _ زميني نياز دارند، منبع مهم و مفيدي است.

در اين دايره المعارف خواننده پس از پيشگفتاري كوتاه، با واحدهاي اصلي، مقادير خورشيدي، و مقادير ثابت بنيادي آشنا مي شود. فصل هاي 9 گانه ي كتاب عبارتند از: قلمرو خورشيد، خورشيد به عنوان ستاره، دلائل درخشش خورشيد، درون خورشيد، جو مغناطيسي خورشيد، خورشيد انفجاري، بادهاي خورشيدي، ارتباط خورشيد _ زمين و خورشيد مشاهده گر.

هر كدام از فصل هاي فوق داراي موضوعات دسته بندي شده ي متعددي هستند. براي مثال فصل اول به قلمرو خورشيد اختصاص دارد. در اين فصل به توضيح خورشيد به عنوان آتش حيات، اشعه هاي خورشيد و ويژگي هاي فيزيكي خورشيد اشاره مي شود.

فهرست مطالب

فصل اول: قلمرو خورشيد

· آتش حيات

· طيف نمايي و مواد تشكيل دهنده ي خورشيد

· اشعه هاي خورشيد

· سيارات درون خورشيد و در حال گسترش

· ويژگي هاي فيزيكي‌خورشيد

· چگونگي پيدايش سيستم خورشيدي

· مركز جاذبه

فصل دوم: خورشيد به عنوان ستاره

· موقعيت مكاني خورشيد در راه شيري

· موقعيت مكاني خورشيد در هستي

· چگونگي شكل گيري ستارگان

فصل سوم: ‌دلايل درخشش خورشيد

قدرت مخوف، دوره هاي بزرگ

هسته ي داغ و متراكم

واكنش هاي تركيبات هسته اي در خورشيد

اسرار ذرات ابتدايي خورشيدي

گذشته ي دور و آينده ي مبهم خورشيد

فصل چهارم: درون خورشيد

چگونه انرژي آزاد مي شود

گرفتن نبض خورشيد

صداهاي درون خورشيد

حركات دروني

فصل پنجم: جو مغناطيسي خورشيد

كره‌ي نوراني و مغناطيسي آن

رنگين كره ي خورشيدي

هاله ي خورشيدي – حلقه ها، چاله ها و گرماي غير منتظره

فصل ششم: خورشيد انفجاري

شعله هاي خورشيدي

دفع هاي توده ي هاله اي و گازهاي انفجاري

فرضيه هايي براي فعاليت انفجار خورشيدي

پيشي بيني انفجارهاي خورشيد

فصل هفتم: بادهاي خورشيد

پري فضا

منشاء بادهاي خورشيد

سرعت

پايان بادهاي خورشيدي

فصل هشتم: ارتباط خورشيد – زمين

تاثير مغناطيسي زمين

طوفان هاي ژئو مغناطيسي و سپيده دم هاي زميني

خطر بادها

خورشيد متغير و تاثير آن بر جو زمين

نقش خورشيد در گرم كردن و سرد كردن زمين

فصل نهم: خورشيد مشاهده گر

مشاهده‌ي تصاوير زمين

مشاهدات راديويي زميني خورشيد

مشاهده ي خورشيد از فضا

ماموريت هاي خورشيدي بعدي

ضميمه ي شماره يك: مطالعه ي بيشتر

ضميمه ي شماره دو: راهنماي آدرس هاي اينترنتي

فهرست لغات و اصطلاحات

Keyword: Sun , Encyclopedias

منبع : http://www.sanad.ir/translation/3/abstract1.htm

+ نوشته شده در سه شنبه دوم اسفند 1384ساعت 0:11 توسط ح.م.سروستاني |

فيزيک نوين

The New Physics

ماده از چه چيزی ساخته شده است؟ فيزيک دمای پايين چيست؟ جهان چگونه پديد آمده است؟ منظور از هرج و مرج و آشوبی که بايد به آن توجه نشان دهيم چيست؟ پايه و اساس ذهنی مکانيک کوانتومی کدامند؟ علم نورشناسی و ليزر چيست؟ شما می توانيد پاسخ سئوالات خود را در کتاب "فيزيک نوين" بيابيد. اين کتاب شامل 18 مقاله از برجسته ترين انديشمندان علم فيزيک مدرن است. اين نويسندگان سعی کرده اند با بيانی ساده (بدون استفاده از اصطلاحات فنی و تخصصی) و با ارائه عکس های رنگی و نمودارهای توضيحی ، ضمن اشاره به ويژگی های مهم فيزيک نوين ، درک آن را حتی برای نوآموزان اين علم آسان سازند. برای کسب اطمينان از اين موضوع که درک کتاب برای همه افراد راحت است ، پائول ديويس ، استاد فيزيک نظری دانشگاه آدلايد ، آن را به طور کامل مورد ويرايش قرار داده است. پايه و اساس نظريه کوانتومی و ثقل کوانتومی ، فيزيک ماده چگال در كمتر از سه بعد ، پديده نقطه بحرانی ، فيزيک سيستم های خودگردان و نامتعادل ، اختر فيزيک نوين و اپتيک کوانتومی از مباحث مهمی هستند که در اين کتاب مورد بررسی قرار می گيرند. همچنين ، نويسندگان در مقالات مختلف نظريه وحدت بزرگ ، نظريه ميدان کوانتومی و نظريه های اندازه گيری در فيزيک ذره را مورد بحث قرار می دهند. از ديگر مباحث مهم کتاب می توان به تجديد حيات نسبيت عام ، عالم تورمی ، ساختار کوارک ابر رسانايي و ابرشاری اشاره کرد.

منبع : http://www.sanad.ir/translation/2/abstract5.htm#100

+ نوشته شده در شنبه بیست و دوم بهمن 1384ساعت 23:58 توسط ح.م.سروستاني |

نگاهى به كتاب اينشتين : زندگى خصوصى نابغه

مهدى صارمى فر

«طبيعت شانس و تصادف نمى شناسد و براساس اصول رياضى عمل نمى كند... همان طور كه بارها گفته ام، خداوند با جهان تاس بازى نمى كند.»
آلبرت اينشتين
•••
يك پيرمرد نازنين نسبتاً چاق كه موهايش را شانه نمى كند و جوراب نمى پوشد؛ اما آدم هاى زيادى در اين طرف و آن طرف دنيا، همين پيرمرد نازنين را پشت ماجراى انفجار بمب اتم و كشتار ژاپنى ها در هيروشيما مى ديدند. آنها به فقط همين موضوع فكر مى كردند و برايشان مهم نبود كه آلبرت اينشتين بعد از شنيدن خبر هشت روز تمام خودش را حبس كرده، عزا گرفته و به يك چيز فكر كرده است: «اگر دوباره به دنيا مى آمدم ديگر تئورى و فرمول نمى ساختم، مى رفتم كفاش مى شدم.»
•••
زندگينامه هاى زيادى از اينشتين چاپ و منتشر شده و تعداد زيادى از آنها به فارسى ترجمه شده است. يكى از بزرگترين مجموعه كتاب هاى دنيا سرى ۱۵ جلدى فيلسوفان زنده شليپ است كه سرى اول آن در دو جلد با نام «آلبرت اينشتين فيلسوف دانشمند» در اوايل دهه ۱۹۵۰ چاپ شد. همان طور كه از نام اين مجموعه پيدا است اين كتاب كاملاً علمى است و به بررسى زندگى علمى اينشتين مى پردازد. جرمى برنشتاين هم زندگينامه زيبايى درباره اينشتين نوشته كه مرحوم استاد احمد بيرشك آن را ترجمه كرده و انتشارات خوارزمى آن را منتشر كرده. «اينشتين» عنوان كتاب ديگرى است كه ژوزف شوارتز و مايكل مك گينس نوشته اند و آرام قريب به فارسى ترجمه كرده است.
در كتاب فيزيك و واقعيت هم اينشتين فصلى را به زندگينامه چند تن از بزرگان فيزيك اختصاص داده و در انتهاى آن هم زندگينامه علمى خودنوشتى از خود را قرار داده است. اين كتاب را هم دكتر محمدرضا خواجه پور ترجمه كرده اند و انتشارات خوارزمى به چاپ رسانده است.
در بعضى از اين زندگينامه ها گوشه هايى هم از زندگى خصوصى و سياسى،اجتماعى اينشتين آمده است.
حبيبه جعفريان با استفاده از زندگينامه هاى قبلى اينشتين با فرازهايى بسيار زيبا و خواندنى از زندگى او آن را در كتابى كوچك با نام «اينشتين» منتشر كرده است. اين كتاب كه ۲۸ صفحه بيشتر ندارد، يك زندگينامه كاملاً خصوصى و اجتماعى است. قلم حبيبه جعفريان كه در روايت تاريخى بسيار حرفه اى و در عين حال زيبا است باعث شده كه زندگى شخصى آلبرت اينشتين بسيار خواندنى از آب درآيد.
كتاب با يك سالشمار كوچك از زندگى اينشتين آغاز مى شود و پس از نقل يك داستان كوتاه درباره يك دانشجو در پرينستون كه با اينشتين صحبت مى كند، ماجرا فلش بك خورده و به اولم مى رود، سال ۱۸۷۹ شهر كوچكى در آلمان نزديك فرانسه و پيش از تولد اينشتين. ماجراى دوران كودكى و مدرسه آلبرت دوران خروج از آلمان و تحصيلات دانشگاهى، ازدواج و بازگشت به آلمان و تدريس در دانشگاه، مهاجرت به آمريكا و ماجراى بمب اتم داستان هايى هستند كه به تنهايى جالب و خواندنى هستند. در كنار اينها عكس هاى جالبى هم از اينشتين چاپ شده.
•••
•سلام حبيبه. در مورد كتاب اينشتين مى خواستم ازت سئوال كنم.
آره- زمانى كه در سروش جوان كار مى كردم چندتا زندگينامه بلند رو كار كرديم كه خيلى خواندنى از آب درآمد. ۱۰تا بود.
•همين سرى «يك نفر»؟
آره. با چند نفر از شخصيت هاى سياسى و اجتماعى و تاريخى ايرانى و جهانى شروع كرديم. سردبير سروش جوان كه آن موقع على قنواتى بود، گفت چندتا چهره علمى هم اضافه كنيم.
•چرا اينشتين را انتخاب كرديد؟
من خودم تاريخ رو به دو قسمت تقسيم كرده ام. قبل از اينشتين و بعد از آن. ديگر تاريخ علم كه بماند. البته على قنواتى هم كه فيزيك خوانده بود و آن موقع داشت فلسفه علم مى خواند هم بى تاثير نبود. چند جلسه به طور خلاصه نسبيت و كوانتوم را به من ياد داد. (كه البته چيزى هم ازش درنيامد...)
بعد من كار نوشتن زندگينامه اينشتين را شروع كردم. انتشارات سروش هم در مجموعه «يك نفر» ۸تا از اين ۱۰تا زندگينامه را چاپ كرده است. البته هر ۱۰تاى آن در سروش جوان چاپ شده است.
•مارى كورى هم موضوع علمى بود؟
آره، من خودم كتاب مارى كورى را بيشتر از اينشتين دوست دارم چون خيلى بيشتر برايش وقت گذاشتم و البته تجربه كتاب هاى قبلى هم بود.
•قصد ادامه دادن اين سرى را نداريد؟
خيلى وسوسه نشدم كه ادامه دهم. پيشنهاداتى هم دارم اما فعلاً مشغول روزنامه نگارى هستم. وقت نمى كنم، شايد دو يا سه سال ديگر.
•موفق باشيد.

+ نوشته شده در یکشنبه بیست و پنجم دی 1384ساعت 1:47 توسط ح.م.سروستاني |

تغذيه و تربيت کودک

عنوان: تغذيه و تربيت کودک
عنوان اصلي: Baby and Child Care
نویسنده: اسپاک، بنجامين مک لين
مترجم: مدني، مصطفي
ناشر: زوار
نوبت چاپ: نهم،1383
شابک: 3-035-401-964
تعداد صفحات:920
موضوع: کودکان - پرستاري و مراقبت

اين کتاب توسط يک پزشک متخصص کودکان که تجربه سالها کار در مراکز تربيتي و دانشگاه را داشته، نوشته شده است. از اين رو همان طور که از نام آن پيداست درباره مسائل جسماني و تربيتي کودکان و نوجوان اطلاعات جامعي ارائه مي دهد.
دکتر اسپاک در مقدمه کتاب مي نويسد: «مهم ترين نکته ايي که من به شما يادآوري مي کنم آن است که مطالب اين کتاب را نسبت به کليه افراد صد در صد تلقي نکنيد. زيرا هر طفلي با طفل ديگر فرق دارد، هر پدر و مادري با پدر و مادر ديگر متفاوت است، هر ناخوشي و يا هر مشکلي که در اخلاق و رفتار طفل پيدا مي شود ممکن است با نظاير آن در طفل ديگر اختلاف داشته باشد. آن چه من مي توانم به شما بياموزم عبارت است از توصيف اصول کلي و عمومي رشد و نمو اطفال و مشکلات آنها. به خاطر داشته باشيد شما فرزند خود را به خوبي مي شناشيد و اطلاعات زيادي درباره او داريد در حالي که من هيچ گونه اطلاعي از او ندارم.»

نظر شخصي: از آنجا که در اين کتاب مطالبي درباره لباس نوزاد،‌ شيرمادر، پستانک، دندان در آوردن، راه افتادن و ... اغلب بيماريهاي کودکان و هم چنين مسائل مهم و همه گيري چون حسادت و رقابت ، نظم، مدرسه رفتن و مشکلات تحصيلي ، بلوغ و ... دارد، خواندن و داشتنش در خانه بسيار مفيد است. علاوه بر آن در دو فصل پاياني درباره کمک هاي اوليه و مسائل مختلفي مانند فرزند خواندگي، کودکان معلول، دوقلو ها و ... نيز به نکات جالبي اشاره گرديده است.

شيدا

+ نوشته شده در یکشنبه بیست و پنجم دی 1384ساعت 1:7 توسط ح.م.سروستاني |